Kimyasal soyma(peeling) ve mekanik soyma(dermabrazyon), cilt tabakalarının kontrollü bir şekilde alınmasını ve böylece kontür düzensizliklerinin düzeltilmesini sağlamaktadır. Zaman içinde edinilen tecrübe ve denemelerle hangi durumlarda hangi tedavi metodunun etkili olacağı anlaşılabilmiştir ve bugün iki metod birbiriyle dönüşümlü olarak kullanılmaktadır.

DERMABRAZYON

Dermabrazyon, kontur düzensizliklerini düzeltmek amacıyla cildin tabakaları olan epidermis ve yüzeyel dermisin soyulması esasına dayanan bir işlemdir. Aynı zamanda yüzeyel cilt koyuluklarını yok etmekte de faydalıdır. Sıklıkla yüz kırışıklıklarını gidermede, sivilceler sonrası kalan izlerde, travmatik izlerde, su çiçeği ve çiçek hastalığına bağlı izlerde, yüzeyel lentigo ve dermal dövmelerin tedavisinde kullanılmaktadır.

İyileşme Süreci

Dermabrazyonun başarısı, cildin derin dermal deri eklerinden yeni bir epidermal tabaka oluşturabilme kapasitesine bağlıdır. Bu nedenle, iyileşme daha fazla kıl ve ter bezlerinin olduğu ve derinin kalın olduğu bölgelerde daha iyidir. Tam tersine, ince bir cildi olan veya sebase bezlerden ve kıl foliküllerinden fakir olan göz kapakları, alt ön boyun bölgesi ve kolların iç yüzleri gibi bölgelerde gecikmiş iyileşme görülür ve dermabrazyon sonrasında hipertrofik skar gelişebilir. Yüz, göz kapakları dışında, kalın bir cildi olan bir bölgedir ve hızlı iyileşir. Sırt bölgesi ise kalın bir derisi olmasına rağmen adneksiyal yapılardan fakirdir ve bazı vakalarda tatmin edici olmayan bir iyileşmeyle sonuçlanabilir. Benzer şekilde alt boyun bölgesi ve göğüs bölgesi dermabrazyona zayıf yanıt verir.

Kimyasal soymaya kıyasla dermabrazyon sonrasında deri yapısındaki değişiklikler orta derecededir. Dermabrazyon sonrasında görülen majör değişiklik dermisin orijinal kalınlığına ulaşamamasıdır. Dermisin direkt olarak mekanik uzaklaştırılması kontür düzensizliklerini düzleştirir.

Dermabrazyon Hangi Durumlarda Uygundur?

Akne: Günümüzde dermabrazyonun en sık kullanım alanı akne skarlarının tedavisidir. Akne oluklarının tabanına ulaşacak şekilde ortalama derinlikte bir cilt soyma, görüntüde belirgin iyileşmeye sebep olmaktadır. Dermabrazyon daha çok bir kamuflaj mekanizması olarak işlev görür. Skarı ortadan kaldırmaktansa etraf dokuyla yükseklik farkını azaltır ve daha az belirgin hale getirir. Eğer derin lezyonlar mevcutsa ikinci hatta üçüncü bir dermabrazyon prosedürü gerekli olabilir ancak her prosedür sonrasında gelişecek iyileşme azalmaktadır. Akne skarları için dermabrazyonun sonuçları kimyasal soymadan daha iyidir ve özellikle yüzeyel akne skarlarında dermabrazyon kimyasal soymanın yerini almaktadır.

Skar: Travmatik veya cerrahi skarlar genellikle dermabrazyona iyi yanıt verir. Cerrahi düzleştirme ile hem çökük hem de kabarmış izler iyileştirilebilir. Böylece skar ve etraf doku arasında seviye farkı azaltılmış olur ve kontür düzensizlikleriyle oluşan gölgelenme düzeltilmiş olur. Yüzeyden kabarık skarlar direkt olarak dermabrazyonla düzeltilebilirken çökük skarlar için genellikle çevre cildin cerrahi düzleştirmesi tercih edilir.

Herpes zoster virüs enfeksiyonları(zona), çiçek ve su çiçeğinden sonra da fasyal skarlar görülebilir ve bu lezyonlarda dermabrazyona iyi yanıt vermektedir.

Dövme: Amatör veya travmatik dövmeler dermabrazyonla yok edilebilmektedir. Pigment dermis içerisinde ne kadar yüzeyelse tedaviye cevap o kadar iyi olmaktadır. Profesyonel dövmelerde ise pigment derin dermistedir ve bu lezyonlar genellikle dermabrazyonun ulaşım alanı dışındadır. Bu tip lezyonlarda direkt eksizyon, deri greftleri ve laser kullanımı ile tedavi daha uygundur.

Pigmentasyon: Pigment epidermisin bazal tabakasında sınırlı olmadığı sürece pigmente nevüsler dermabrazyon sonrasında rekürens gösterir. Aynı zamanda kloazma ve melazma gibi hastalıklarda görülen hiperpigmentasyon da dermabrazyonla düzeltilebilmektedir.

Keratotik Lezyonlar: Yaşlılığa bağlı veya seboreik keratozlar dermabrazyonla hızlı ve güvenilir bir şekilde yok edilebilmektedir.

Kırışıklıklar: Kimyasal soyma ile alınan sonuçlardan daha az çarpıcı sonuç verse de yüz kırışıklıkları dermabrazyona cevap vermektedir. Yıpranmış bir cildi olan ve tüm yüze tedavi gereken hastalarda kimyasal soyma daha etkili ve uzun etki süreli bir metoddur. Dermabrazyon aynı zamanda üst dudaktaki kırışıklıklarda da etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Aynı zamanda kaş arası bölgedeki çizgiler de dermabrazyona iyi yanıt vermektedir.

Dermabrazyonun en önemli avantajı tedavinin derinliği daha kontrol edilebilirdir ve kimyasal soymaya göre daha hafiftir, iyileşme hızlıdır. Soyma sonrasındaki takip eden kızarıklık süresi de daha kısadır.

Koyu derili hastalarda, dermabrazyonun beyazlatıcı etkisi daha azdır ve tedavi edilmiş cilt ve etraf doku arasındaki renk değişikliği daha az olmaktadır.

Aynı zamanda rinofima(burun ucu ve kanatlarında aşırı büyüme genişleme) tedavisinde de dermabrazyon çok etkili bir tedavi seçeneğidir.

Kontraendikasyonlar

Dermabrazyon, adneksiyal yapılar sırtta ve göğüs bölgesinde az olduğu için sıklıkla yüz bölgesiyle sınırlı bir tedavidir.

Isotretinoin: İsotretinoin tedavisinin ardından en az 6 ay süre ile dermabrazyondan kaçınılması önerilmektedir.

Radyodermatit: Dermabrazyon çok dikkatli ve yüzeyel yapılmalıdır.

Enfeksiyöz Hastalıklar: Uçuğu olan hastalarda uçuk lezyonları geçene kadar dermabrazyon ertelenir, ayrıca HIV + hastalarda da hastaları enfeksiyona yatkın hale getirebileceğinden kontrendikedir.

Hangi tür anestezi ile yapılır?

Operasyon lokal veya genel anestezi altında yapılabilmektedir.

İşlem Sonrası Bakım Nasıl Yapılır?

İşlem sonrasında doktorunuzun verdiği antibiyotikli merhemlerle yara iyileşmesi tamamlanana kadar yüzün kayganlığının korunması ve enfeksiyondan korunma sağlanır. Hasta operasyondan bir gün sonra yüzünü suyla yıkayabilir. Aynı zamanda hastaya yara yerini 5 ile 7 gün arasında tamamlanan reepitelizasyon süreci boyunca nemli tutması gerektiği anlatılmalıdır. İşlem sonrası 10. günde hasta kozmetik ürünler kullanmaya başlayabilir ve böylece abrazyon uygulanan alandaki kızarıklık kapatılabilir. Kuruluğu ve kabuklanmayı önlemek için cilt normal görüntüsüne dönene kadar nemlendiricilerin kullanılması gereklidir. Yara iyileşmesi süreci boyunca pigment değişikliklerini engellemek için güneş ışığından sakınılması ve güneş koruyucu kremlerin kullanılması veya kapatıcı makyajların uygulanması önerilmektedir.

KİMYASAL SOYMA

Kimyasal soyma, cildin yapısında değişikliklere sebep olmak için cilde kimyasal maddelerin uygulanması esasına dayanan bir işlemdir. Belli kimyasal karışımların uygulanması, cilde kontrollü ve tahmin edilebilir bir hasar vermektedir. İyileşme sonrasında, kimyasal soyma daha düz ve sıkı bir ciltle sonuçlanır. Kimyasal soyma sıklıkla yüz kırışıklıklarını ve düzensiz lekeleri giderme amacıyla kullanılır.

Kimyasal Peeling Kimler İçin Uygundur?

Kimyasal soyma gereksinimi duyan hastalar genellikle, yaşlanma sürecine ek olarak fazla miktarda güneş maruziyetine bağlı cilt zedelenmesi görülen orta yaşlı insanlardır. Dejeneratif değişiklikler hem epidermis hem de dermiste görülmektedir. Yaşlanma ve güneş hasarı ile oluşan cilt değişiklikleri genelde birbirine paraleldir.

Güneş hasarlı ciltte elastoz en belirgin değişikliktir. Bu durum dermal kolajenin kalın, yoğun bir elastik fibril birikimiyle yer değiştirmesiyle oluşan bir dejenerasyon sürecidir. Elastik fibriller, kolajenin yerini almaya başladıkça cildin elastik özellikleri azalır. Aynı zamanda güneş hasarına maruz kalan deride düzensiz yerleşimli, genişlemiş damarlar görülmeye başlanır.

Güneş hasarına maruz kalan deride epidermis kalınlaşır, melanositler sayıca artmıştır, hipertrofiktir ve düzensiz dağılmıştır. Bu düzensiz dağılım güneş lekelerinin oluşumunu da açıklamaktadır.

Kimyasal Soyma Sonrası Ciltte Neler Değişir?

Hasarlı elastotik cilt atılıp yerine yara iyileşmesi sonucu yeni kolajen dokusu oluşmaktadır.

Kimyasal soyma sonrasında epidermal rejenerasyon 48. saatte başlar ve yaklaşık 7. günde son bulur. İşlem sonrası 3. ayda dermal yapıdaki en önemli değişiklik dalgalanan, düzensiz dermal kolajen yapısının yerini daha sağlam ve düzenli bir kolajen yapısının almış olmasıdır. Yani sonuçta derinin kolajen tabakası düzelir, renk koyulaşması açılır ve derinin elastikiyeti artar ve cilt gençleşmesi sağlanmış olur.

Kimyasal Peeling Hangi Durumlarda Uygundur?

• İnce yüz çizgileri
• Cilt Koyulaşması ve güneş lekeleri
• Yüzeysel sivilce izleri

İşlem Sonrası Nelere Dikkat Etmek Gerekir

Kimyasal soyma işlemi deriden belirgin oranda pigmenti de aldığı için , operasyon sonrasında cilt belirgin olarak beyazlar ve güneşe karşı orijinal direncini kaybeder. İyileşme tam olarak tamamlanıncaya kadar hastalar direkt veya yansıyan güneş ışığından korunmaları konusunda uyarılmalıdırlar. Bu durum cildin kızarık olduğu erken dönemde özellikle önemlidir. Hastalar güneş ışığı konusunda aşağıdaki önerilere mutlaka uymak zorundadırlar:

• Kimyasal soyma işlemi yapılan deri asla normal bronzlaşamaz ve hayat boyu güneş koruyucuların kullanılması gerekir
• Hastalar 3-6 ay direkt güneş ışığından korunmalıdırlar
• Yansıyan ışıktan da mutlaka korunulması gerekmektedir. Güneş koruyucu içeren makyaj kapatıcıların uzun dönem kullanılması gerekebilir.